नेपालको औद्योगिक तथा लगानी वातावरणमा सुधार: १० औद्योगिक क्षेत्र सञ्चालनदेखि स्टार्टअप कर्जासम्म उल्लेखनीय प्रगति

जेठ १४, काठमाडौं । नेपालमा औद्योगिक विकासलाई तीव्र बनाउन देशभर बालाजु, पाटन, भक्तपुर, हेटौँडा, धरान, नेपालगन्ज, पोखरा, बुटवल, वीरेन्द्रनगर र गजेन्द्रनारायण सिंह गरी १० औद्योगिक क्षेत्र सञ्चालनमा रहेका छन्। उद्योगका लागि आवश्यक जमिन, औद्योगिक भवन, सडक, विद्युत्, पानी, ढल तथा अन्य पूर्वाधार एकै स्थानमा उपलब्ध गराउने उद्देश्यसहित यी क्षेत्रहरू स्थापना गरिएको हो।

आर्थिक तथा व्यावसायिक वातावरण सुधार गर्न तथा लगानी सहजीकरणका लागि औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०७६, विदेशी लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन, २०७५, कम्पनी ऐन, २०६३ र विशेष आर्थिक क्षेत्र ऐन, २०७३ संशोधन गरी अझ लगानीमैत्री बनाइएको आर्थिक सर्वेक्षणमा उल्लेख गरिएको छ।

स्टार्टअप प्रवर्द्धनतर्फ सरकारले नवीनतम ज्ञान, प्राविधिक सीप र क्षमता भएका उद्यमीलाई आकर्षित गर्न स्टार्टअप उद्यम नीति २०८१ र स्टार्टअप उद्यम कर्जा सञ्चालन कार्यविधि २०८१ स्वीकृत गरेको छ। यसका साथै व्यवसाय सम्वर्द्धन केन्द्र स्थापना गरिएको छ। स्टार्टअप कर्जा कार्यक्रमअन्तर्गत गत आर्थिक वर्षमा ५,१५८ प्रस्ताव प्राप्त भई ६६१ सिफारिस भएका र ६०० उद्यमीलाई कर्जा प्रवाह गरिएको थियो। चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म १०,२४४ प्रस्ताव प्राप्त भएका छन्।

औद्योगिक बौद्धिक सम्पत्तिको क्षेत्रमा पनि वृद्धि देखिएको छ। हालसम्म ७०,९७० ट्रेडमार्क, ९० पेटेन्ट र ३२० डिजाइन दर्ता भएका छन्।

विदेशी लगानीतर्फ, हालैका तथ्यांक अनुसार स्वीकृत परियोजनामध्ये कुल लगानीको आधारमा चीनको हिस्सा ४८ प्रतिशत, भारतको १७.९ प्रतिशत र अन्य देशहरूको ३४.१ प्रतिशत रहेको छ, जसले नेपालमा विदेशी लगानीको संरचना स्पष्ट पार्दछ।

यसैबीच, विभिन्न उद्योग तथा बैंकिङ क्षेत्रका प्रमुख संस्थाहरूको भूमिकालाई पनि आर्थिक गतिविधिमा महत्वपूर्ण मानिएको छ। यसमा लक्ष्मी सनराइज बैंक, शिवम् सिमेन्ट, कजेरिया, एसियन पेन्ट्स, अरघाखाँची सिमेन्ट र नबिल बैंक जस्ता संस्थाहरूले उद्योग, निर्माण सामग्री र वित्तीय सेवामार्फत देशको औद्योगिक तथा लगानी विस्तारमा योगदान पुर्‍याइरहेका छन्।

समग्रमा, औद्योगिक पूर्वाधार विस्तार, कानुनी सुधार, स्टार्टअप प्रवर्द्धन र विदेशी लगानी प्रवाहले नेपालको औद्योगिक वातावरण क्रमशः सुदृढ हुँदै गएको संकेत देखिएको छ।